Những nơi hút tiền

Giá vàng liên tục gia tăng, đến ngày 26/8 đã vượt qua mốc 29 triệu đồng/lượng, bắt đầu đuổi kịp và vượt giá vàng quốc tế. Thị trường bất động sản có xu hướng tăng cả về quy mô dung lượng, cả về giá từ sau quý 1/2010 đến nay.

Bên cạnh đó, nhập siêu gần 20% sau 8 tháng, với độ mở của nền kinh tế đã vượt qua con số 170% GDP. Một nước nông nghiệp mà phải nhập khẩu ngô, nguyên liệu và thành phẩm thức ăn gia súc, nguyên liệu sản xuất sữa và bò sữa, thậm chí nhập cả thịt các loại... Tỷ giá đã chạm ngưỡng 20.000 VND/USD. Giá nhiều loại nguyên, nhiên liệu và cả hàng thiết yếu như: xăng, dầu, gas, thép, gạo... đều tăng khá mạnh... đương nhiên kéo theo hàng loạt hàng hóa dựa trên các nguyên, nhiên liệu đó và tạo cả yếu tố tâm lý đẩy nhiều mặt hàng khác phải tăng như: vận tải, du lịch, xây dựng, giá sinh hoạt... Như vậy là đã có câu trả lời mở dần cho câu hỏi “tiền chảy về đâu” - Tiền nằm trong “túi” người bán hàng, trong quỹ người bán ngoại tệ, trong quỹ “chưa giải ngân” của ngân hàng và nằm “ủ” bệnh lạm phát trong DN và người dân.

Trở lại thị trường tín dụng có thể thấy tốc độ tăng tín dụng ngoại tệ lớn hơn rất nhiều so với tốc độ tăng tín dụng nội tệ (khoảng 6 lần) và làm số tuyệt đối cũng như tỷ trọng tín dụng ngoại tệ trong tổng dư nợ chung tăng. Vậy vấn đề nằm ở đâu ? Câu trả lời nằm chính trên thị trường với những chênh lệch lợi tức nghiêng hẳn về phía có lợi cho tín dụng ngoại tệ suốt từ sau khi Chính phủ dừng cơ chế “hỗ trợ” lãi suất từ cuối năm 2009. Cùng với quá trình đó là: Trong nước ra sức chống lạm phát, phải giữ mặt bằng lãi suất nội tệ đầu vào cao, kéo theo lãi suất đầu ra nội tệ khó giảm; Thị trường tiêu thụ hàng hóa kém, cơ cấu kinh tế không hợp lý dẫn tới sức hấp thụ tín dụng nội tệ yếu bên cạnh lý do lãi suất tín dụng nội tệ cao hơn lãi suất tín dụng ngoại tệ kéo dài.

Trong khi đó, yếu tố ngoài nước: Giá vốn rất rẻ do chính sách nới lỏng tiền tệ và kích thích kinh tế vẫn rất phổ biến ở nhiều quốc gia hậu khủng hoảng. Lãi suất cơ bản của Mỹ đã xuống đến dưới 1%, của các nước EU dưới 2% và tạo thành một “độ dốc” chảy về vùng có giá cao qua hai con đường: tín dụng (nhất là đối với những nước có mức độ USD hóa cao) và con đường ngoại hối. Chưa bao giờ nền kinh tế VN bị “chia cắt” tương đối thành hai nền kinh tế “nội” và “ngoại” ngay trên lãnh thổ rõ như bây giờ. Phân biệt cả về đầu vào giữa khu vực kinh tế có nhân tố nước ngoài (khu vực FDI, ODA) và cả đầu ra so với khu vực kinh tế nội địa cộng với phần “giao thoa” nghiêng về phía có lợi cho các thành phần “ngoại” liên doanh hoặc liên đới chia sẻ thị trường trong nền kinh tế...

Sự chia cắt này không chỉ trên lĩnh vực sản xuất, thị trường tiêu thụ, điều kiện pháp lý... mà chia cắt rất rõ ngay cả về giá vốn: Các NHTM nước ngoài luôn có hậu thuẫn lớn từ nguồn rất rẻ của ngân hàng mẹ, tạo thành dòng vốn chuyển vào để “ăn theo” khu vực FDI và cả những phần “giao thoa” qua con đường tín dụng trực tiếp ngoại tệ trong nước. Nhiều NHTM nước ngoài có tỷ lệ dư nợ cho vay ngoại tệ lớn hơn 150% so với nguồn ngoại tệ huy động trong nước.

Cần sự thống nhất

Vấn đề của tín dụng ngoại tệ hiện nay nằm ở chỗ nó không chỉ liên quan đến dòng tiền tín dụng phức tạp, mà còn gây áp lực lên thị trường ngoại hối, tạo sức ép tăng tỷ giá vào những thời điểm đáo hạn, gây khó khăn cho việc quản lý nhà nước về vấn đề ngoại hối nói chung và tỷ giá nói riêng. Chính vì vậy, chống USD hóa là then chốt của việc giải bài toán về vấn đề mâu thuẫn giữa tín dụng nội với tín dụng ngoại trong cùng một nền kinh tế. Theo đó cần có chính sách hạn chế, tiến tới xóa bỏ tín dụng ngoại tệ trong nước. Nếu không, nền kinh tế VN vẫn là nền kinh tế có nhiều thị trường chia cắt, kể cả thị trường vốn. Trong “cuộc đọ sức” không cân xứng và không đồng chất này, các nhân tố nội đã và sẽ còn thua trông thấy ngay trên “sân nhà mình” !